ਯੂਕਰੇਨ ਮਾਮਲੇ ‘ਤੇ ਟਰੰਪ ਫ਼ੇਲ੍ਹ! ਬ੍ਰਿਕਸ ‘ਚ ਮੋਦੀ-ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ‘ਤੇ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਲਗਾਈ ਮੋਹਰ
ਯੂਕਰੇਨ ਸੰਕਟ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਚ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਉਲਟਫੇਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸ (BRICS) ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਸੰਕਟ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੰਚ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਿਆਸੀ ਉਲਟਫੇਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਕਸ (BRICS) ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਬੁਲਾਰੇ ਦਮਿੱਤਰੀ ਪੇਸਕੋਵ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੂਟਨੀਤਕ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਅਜਿਹੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਅਸਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਿਕਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ, ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਅਤੇ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਝਲਕਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਡੂੰਘੀ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਬਿਖਰੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਦਰਮਿਆਨ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਧੁਰੇ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਲਈ ਪੀਐੱਮ ਮੋਦੀ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤਲਾਸ਼ੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਰੂਸ ਲਈ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸੰਸਦੀ ਚੋਣਾਂ (18 ਤੋਂ 20 ਸਤੰਬਰ) ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ‘ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਰਸ਼ੀਆ’ ਦੇ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਦਾਅ
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਭਾਰਤ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਜੰਗਗ੍ਰਸਤ ਮੁਲਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੁਲ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਚ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਣਵੇਂ-ਚੁਣਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਬਿਹਤਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਮਾਸਕੋ, ਤਹਿਰਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਰੂਸ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਰਿਆਇਤੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਯੂਕਰੇਨ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਅੱਗੇ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਮਸਲੇ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਪੀਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਬੀਤੇ ਮਹੀਨੇ ਬਿਸ਼ਕੇਕ ਵਿਖੇ ਐੱਸਸੀਓ (SCO) ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਦੁਵੱਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ “ਬੇਅੰਤ ਜੰਗ” (Endless War) ਤੋਂ “ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ” (End of War) ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ “ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਗਿਆ ਹਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਲ 2022 ਦੇ ਐੱਸਸੀਓ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੀਐੱਮ ਮੋਦੀ ਨੇ ਪੁਤਿਨ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ “ਅੱਜ ਦਾ ਯੁੱਗ ਜੰਗ ਦਾ ਯੁੱਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।”
ਜੀ-20 ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪੁਤਿਨ ਅਤੇ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੁਵੱਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਦੁਹਰਾਇਆ ਕਿ “ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ” ਹੀ ਹਰ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਰਸਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਹਰ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਵੱਲੋਂ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਵੀ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੱਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਦਰਮਿਆਨ ਪਹਿਲੀ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇਸ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀ-20 (G20) ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੁਤਿਨ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮਿਆਮੀ ਜਾਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਰਹੀ ਨਾਕਾਮ
ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸੰਬੰਧ ਮੁੜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਧਰ ਜਾਣਗੇ।
ਇਹ ਫ਼ੋਨ ਵਾਰਤਾ ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤਾਂ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ਼ ਅਤੇ ਜੇਰੇਡ ਕੁਸ਼ਨਰ ਦੇ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਕੀਵ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਦੌਰਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇਸ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਕਵਾਇਦ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਾਂ ਉਸਾਰੂ ਨਤੀਜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਿਆ ਹੈ।
